Robots zijn overal: in fabrieken, magazijnen, ziekenhuizen en zelfs in huis. Toch is de vraag “wat is een robot?” minder simpel dan het lijkt. Sommige machines bewegen automatisch, andere “denken” mee met AI, en weer andere worden volledig op afstand bestuurd. In dit artikel krijg je een duidelijke definitie, herkenbare voorbeelden en een praktisch kader om te bepalen of iets wel of geen robot is.
Wil je het complete overzicht van soorten robots, toepassingen en trends? Bekijk dan de Robots gids.
Wat is een robot? (definitie in gewone taal)
Een robot is een machine die fysieke handelingen kan uitvoeren in de echte wereld, meestal op basis van:
- waarnemen (sensoren),
- beslissen (besturing/software), en
- handelen (actuatoren zoals motoren, wielen of een robotarm).
Belangrijk: een robot hoeft niet “mensachtig” te zijn. Veel robots zijn juist heel functioneel: een arm die onderdelen pakt, een mobiel platform dat door een magazijn rijdt, of een apparaat dat je vloer schoonmaakt.
Wat maakt iets een robot? (3 kenmerken)
De robot kan handelen in de fysieke wereld
Een chatbot kan praten, maar kan niets optillen of verplaatsen. Een robot kan dat wél: bewegen, rijden, grijpen, sorteren, schoonmaken.
De robot reageert op de omgeving
Robots gebruiken sensoren (bijv. camera, lidar, afstandssensor, krachtmeter) om te meten wat er gebeurt. Daardoor kan de robot bijsturen: stoppen, om een obstakel heen rijden of een object beter vastpakken. Meer over de bouwstenen van robots lees je in Robot-onderdelen: sensoren en actuatoren.
De robot heeft een besturing (control) die keuzes maakt
Soms is dat simpel (vaste regels), soms slim (AI). Maar er is vrijwel altijd een “brein” dat bepaalt wat de robot doet en hoe hij dat veilig uitvoert.
Robot ≠ AI (maar ze werken vaak samen)
Veel mensen denken dat een robot automatisch “AI heeft”. Dat klopt niet. AI is software die patronen herkent of beslissingen ondersteunt (bijvoorbeeld beeldherkenning, spraak of planning). Een robot is een fysiek systeem dat iets kan doen.
Je kunt dus vier situaties hebben:
- AI zonder robot: een zoekmachine, chatbot of aanbevelingsalgoritme.
- Robot zonder AI: een eenvoudige robot die vaste taken herhaalt.
- Robot met AI: een robot die objecten herkent, navigeert of leert.
- Geen van beide: een gewone machine zonder autonomie of “beslissen”.
Wil je dit scherp uitgelegd met voorbeelden? Lees Robot vs AI.
Autonomie: van afstandsbediening tot zelfstandig handelen
Robots verschillen vooral in autonomie. Dit is een spectrum:
Teleoperated (op afstand bestuurd)
De mens bestuurt direct (bijvoorbeeld via joystick of remote interface). Dit zie je bij inspectierobots of robots in gevaarlijke omgevingen.
Semi-autonoom (mens + robot samenwerken)
De robot voert veel zelf uit, maar de mens geeft doelen of houdt toezicht. Denk aan een magazijnrobot die zelfstandig rijdt, maar binnen vaste zones en regels.
Volledig autonoom (robot beslist zelf binnen grenzen)
De robot plant routes, ontwijkt obstakels en voert taken uit met minimale hulp. In de praktijk blijft er bijna altijd een vorm van monitoring, veiligheidsregels of noodstop.
Hoe werkt een robot in de basis? (sense → plan → act)
Vrijwel elke robot werkt volgens dezelfde logica:
- Perception (sense): sensoren meten de omgeving (afstand, beeld, positie).
- Planning (plan): software beslist wat de volgende stap is (route, beweging, snelheid).
- Action (act): actuatoren voeren de beweging uit (rijden, grijpen, draaien).
- Feedback: de robot meet opnieuw en corrigeert.
Deze cyclus is belangrijk om te begrijpen waarom robots soms “voorzichtig” of “traag” lijken: veiligheid en betrouwbaarheid zijn vaak belangrijker dan snelheid.
Voorbeelden: wat zijn robots in het echt?
Hier zijn herkenbare voorbeelden per categorie:
Industriële robots
Robotarmen die lassen, assembleren, pick-and-place doen of palletiseren. Meer: Industriële robots en Robotarm.
Cobots (collaborative robots)
Robots die ontworpen zijn om dichter bij mensen te werken, vaak met extra veiligheidsfuncties. Meer: Cobot.
Service robots
- Zorgrobots voor ondersteuning in zorg en ziekenhuizen → Zorgrobot
- Magazijnrobots die goederen verplaatsen → Robot in magazijn & logistiek
- Bezorgrobots voor last-mile of campus delivery → Bezorgrobot
- Robots in onderwijs → Robot in onderwijs
- Robots in horeca → Robot in horeca
Consumer robots (thuis)
- Robotstofzuigers → Robotstofzuiger
- Robotmaaiers → Robotmaaier
- Privacy & veiligheid thuis → Robot in huis: veiligheid & privacy
Wil je een overzicht van alle categorieën in één schema? Ga naar Soorten robots.
Wat is géén robot? (veelgemaakte misverstanden)
Een chatbot of app is geen robot
Ook al “praat” het slim: er is geen fysieke actie in de echte wereld.
Een gewone machine is niet automatisch een robot
Een koffiezetapparaat of wasmachine is wel geautomatiseerd, maar meestal geen robot omdat het niet flexibel reageert op een omgeving buiten zijn vaste proces.
Een drone is vaak wél een robot (maar niet altijd autonoom)
Als hij sensoren gebruikt, zelf kan stabiliseren en (deels) autonoom kan navigeren, past hij in de robotdefinitie. Wordt hij volledig handmatig gevlogen, dan zit hij aan de rand van de definitie, maar blijft het vaak “robotisch” door de besturing en feedback.
Waarom is veiligheid zo belangrijk bij robots?
Robots combineren vaak kracht, snelheid en herhaalbaarheid. Dat is precies waarom ze nuttig zijn — en waarom veiligheid essentieel is, vooral als mensen in de buurt zijn.
- In de industrie: risico op klemmen, botsen, onverwachte beweging. Lees: Robotveiligheid in de industrie
- In huis: risico’s gaan ook over privacy (camera/microfoon), accounts en updates. Lees: Robot in huis: veiligheid & privacy
Voor robots die sociaal moeten samenwerken met mensen is ook “begrijpelijk gedrag” belangrijk: hoe laat de robot zien wat hij gaat doen? Dat valt onder HRI. Lees: Mens–robot interactie en Ethiek van robots
FAQ: Wat is een robot?
Wat is de simpelste definitie van een robot?
Een machine die met sensoren kan waarnemen, met besturing kan beslissen en met actuatoren fysieke acties kan uitvoeren.
Is een robot altijd slim?
Nee. Veel robots volgen vaste regels of programma’s. AI kan robots slimmer maken, maar is niet verplicht.
Wat is het verschil tussen robotica en een robot?
Robotica is het vakgebied (techniek/onderzoek). Een robot is het product/systeem. Lees Robotica: wat is dat?.
Zijn cobots altijd veilig naast mensen?
Ze zijn ontworpen voor samenwerking, maar veiligheid hangt af van taak, snelheid, tooling en inrichting. Lees Cobot en Robotveiligheid industrie.
Lees verder (logische vervolgstappen)
- Overzicht van categorieën: Soorten robots
- Begrijp de onderdelen: Sensoren en actuatoren
- Verschil met AI: Robot vs AI
- Starten met programmeren: Robot programmeren beginnen
