Sociale robots kom je steeds vaker tegen: in zorginstellingen, scholen, hotels, winkels en soms zelfs thuis. Ze zijn ontworpen om met mensen te communiceren — via spraak, gezichtsuitdrukkingen, bewegingen of schermen — en om gedrag te tonen dat “sociaal” aanvoelt. Maar sociale robots zijn niet hetzelfde als humanoid robots, en ook niet per se “AI-robots”. In dit artikel leggen we uit wat sociale robots zijn, welke toepassingen echt werken, welke valkuilen er zijn en waar je op moet letten bij ethiek en privacy.
Wil je het complete overzicht van robots, soorten en toepassingen? Bekijk de Robots gids.
Wat zijn sociale robots?
Een sociale robot is een robot die ontworpen is om interactie met mensen te ondersteunen. Het doel is niet alleen een taak uitvoeren, maar ook:
- communiceren (spraak, tekst, geluid),
- reageren op mensen (kijken, draaien, afstand houden),
- begeleiden of uitleggen,
- en soms emoties of “persoonlijkheid” uitstralen.
Sociale robots hebben vaak:
- een scherm of “gezicht”,
- camera’s en microfoons,
- sensoren om afstand en aanwezigheid te detecteren,
- en software die interactie aanstuurt.
Sociale robot vs humanoid robot (belangrijk verschil)
- Sociale robot: focus op functie (interactie).
- Humanoid robot: focus op vorm (mensachtig lichaam).
Een sociale robot kan dus:
- klein en niet-menselijk zijn (bijv. een rijdende “kiosk”),
- of juist humanoid lijken. Lees: Humanoid robot.
Sociale robot vs AI (ook vaak verward)
Sociale robots kunnen AI gebruiken voor:
- spraakherkenning,
- intentie begrijpen,
- gezichts- of objectherkenning,
- of gesprekslogica.
Maar ze kunnen ook grotendeels werken met regels en scripts. Het blijft belangrijk om robot en AI niet door elkaar te halen: Lees: Robot vs AI.
Waar worden sociale robots gebruikt? (meest voorkomende toepassingen)
Zorg en welzijn (gezelschap, dagstructuur, activatie)
Sociale robots worden ingezet om:
- gesprek en gezelschap te bieden (als aanvulling),
- dagstructuur te ondersteunen (reminders),
- activiteiten te begeleiden (spel, muziek, oefeningen),
- en soms stress of onrust te verminderen.
Startpunten: Zorgrobot Robot in de zorg: voorbeelden
Onderwijs (leren, motivatie, begeleiding)
In onderwijs kunnen sociale robots helpen bij:
- taal oefenen,
- presenteren en demonstreren,
- motivatie en betrokkenheid verhogen,
- of begeleiden van basisopdrachten. Lees: Robot in onderwijs.
Hospitality en retail (receptie, info, routing)
In hotels, winkels en horeca zie je sociale robots als:
- “host” bij ontvangst,
- informatiepunt (openingstijden, routes),
- begeleiding (“volg mij”). Lees: Robot in horeca.
Publieke ruimtes (informatie en service)
Denk aan musea, luchthavens of evenementen waar robots:
- bezoekersstromen helpen sturen,
- informatie geven,
- of simpele vragen beantwoorden.
Wat maakt een robot “sociaal”? (HRI in de praktijk)
Sociale interactie draait niet alleen om praten. Vaak gaat het juist om kleine dingen die mensen begrijpen:
Proxemics (afstand en ruimte)
Een robot die te dichtbij komt voelt onprettig. Een goede sociale robot:
- houdt afstand,
- wacht op reactie,
- en “leest” (via sensoren) waar iemand staat.
Signalen en voorspelbaarheid
Mensen willen snappen wat de robot gaat doen:
- lichtjes of geluidssignalen,
- duidelijke bewegingen,
- niet plots draaien of versnellen.
Turn-taking (om de beurt praten)
Zelfs simpele interactie werkt beter als de robot:
- pauzes herkent,
- niet door je heen praat,
- en bevestigt dat hij je “begrepen” heeft.
Dit vakgebied heet HRI (Human–Robot Interaction): Mens–robot interactie
Wat werkt goed (en wat vaak niet)?
Wat vaak goed werkt
- duidelijke, beperkte taken (informatie geven, begeleiden, reminders)
- vaste scenario’s (scripted flows)
- omgevingen met begeleiding (zorg, onderwijs, receptie)
Wat vaak tegenvalt
- “vrije gesprekken” zonder context of begeleiding
- complexe emoties interpreteren
- volledig autonoom functioneren in drukke, chaotische ruimtes
De beste sociale robots zijn meestal goed in één rol, niet in “alles”.
Techniek achter sociale robots (zonder ingewikkeld te doen)
Sociale robots combineren vaak:
Sensoren
- camera (detectie, soms gezichtsherkenning),
- microfoon (spraak),
- afstandssensoren (veiligheid/afstand),
- touch-sensoren (interactie).
Actuatoren
- wielen (mobiel) of een draaibare kop,
- armen voor gebaren (soms),
- speaker, scherm, led-signalen.
Software
- dialooglogica (gespreksscripts),
- perceptie (wie staat waar?),
- en veiligheid/gedrag (hoe beweeg ik sociaal acceptabel?).
Meer over de basisbouwstenen: Robot-onderdelen: sensoren en actuatoren.
Ethiek en privacy: extra belangrijk bij sociale robots
Omdat sociale robots vaak camera’s en microfoons gebruiken, zijn dit de kernvragen:
- wat wordt er opgenomen of opgeslagen?
- waar wordt data verwerkt (lokaal of cloud)?
- hoe lang blijft data bestaan?
- hoe informeer je gebruikers (zeker in zorg/onderwijs)?
Lees: Ethiek van robots. Voor een vergelijkbare privacy-bril in consumentencontext: Robot in huis: veiligheid & privacy.
FAQ: Sociale robots
Wat is een sociale robot?
Een robot ontworpen om met mensen te communiceren en interactie te ondersteunen.
Is een sociale robot altijd humanoid?
Nee. “Sociaal” gaat over functie, humanoid gaat over vorm. Zie Humanoid robot.
Gebruiken sociale robots altijd AI?
Niet altijd. Veel werken met scripts en regels, eventueel aangevuld met AI voor spraak of herkenning. Zie Robot vs AI.
Waar worden sociale robots het meest gebruikt?
In zorg, onderwijs, hospitality en publieke ruimtes — vooral voor duidelijke, afgebakende taken.
Lees verder (logische vervolgstappen)
- Interactie & gedrag: Mens–robot interactie
- Zorgcontext: Zorgrobot en Robot in de zorg: voorbeelden
- Onderwijs: Robot in onderwijs
- Ethiek: Ethiek van robots
- Overzicht: Robots gids
