De robotarm is waarschijnlijk het bekendste type robot. Je ziet hem in fabrieken die lassen, assembleren of verpakken, maar ook steeds vaker als cobot die samenwerkt met mensen. Toch is “robotarm” een brede term: er zijn verschillende soorten, met uiteenlopende mogelijkheden. In dit artikel leer je wat een robotarm precies is, welke taken hij goed kan, welke specificaties belangrijk zijn en hoe je de juiste keuze maakt voor jouw toepassing.
Voor het grote overzicht van robots (soorten, toepassingen, veiligheid) kun je starten bij de Robots gids.
Wat is een robotarm?
Een robotarm (robotic arm of manipulator) is een robot die ontworpen is om objecten of gereedschap precies te positioneren en te bewegen. Meestal bestaat een robotarm uit:
- meerdere gewrichten (assen) die kunnen draaien of schuiven,
- motoren/actuatoren om te bewegen,
- sensoren (zoals encoders) om positie te meten,
- en een end-effector (tool) aan het uiteinde, zoals een gripper, zuignap of lasser.
Robotarmen zijn zo populair omdat ze extreem goed zijn in herhaalbare bewegingen: precies, snel en consistent.
Wil je de onderdelen (sensoren, actuatoren, besturing) beter begrijpen? Lees Robot-onderdelen: sensoren en actuatoren.
Waarvoor wordt een robotarm gebruikt? (meest voorkomende taken)
Pick-and-place
Objecten oppakken en verplaatsen naar een andere plek: trays vullen, producten sorteren, onderdelen positioneren.
Machinebelading (tending)
Materialen in/uit machines laden (bijv. CNC, pers, teststation). Dit verhoogt uptime en vermindert repetitief werk.
Assemblage en schroeven
Robotarmen kunnen onderdelen precies plaatsen en bevestigen, vooral bij gestandaardiseerde processen.
Lassen (spot/booglassen)
Klassieke toepassing in industrie, met hoge herhaalbaarheid en constante kwaliteit.
Verpakken en palletiseren
Dozen of producten verpakken, stapelen, labelen en op pallets plaatsen (vaak met zwaardere armen).
Breder over productiecontext: Industriële robots.
Soorten robotarmen (en waar ze sterk in zijn)
Robotarmen kun je grofweg indelen op basis van structuur en toepassing:
6-assige (gearticuleerde) robotarm
Sterk in: veelzijdigheid, complexe bewegingen, veel posities bereiken.
Toepassing: lassen, assemblage, machinebelading, palletiseren.
SCARA-arm
Sterk in: snelle, nauwkeurige bewegingen op een vlak.
Toepassing: assemblage, pick-and-place, elektronica.
Delta-robot (pick-and-place)
Hoewel dit technisch geen “arm” is zoals een 6-assige arm, wordt hij vaak in dezelfde categorie genoemd als “robot voor picken”.
Sterk in: extreem snelle handling van lichte items.
Toepassing: voedsel, sorting, high-speed packaging.
Voor het brede overzicht van robottypes: Soorten robots.
De end-effector: het belangrijkste “stuk gereedschap”
Veel mensen focussen op de arm, maar de end-effector bepaalt vaak of de toepassing werkt.
Veelgebruikte end-effectors
- Gripper (vingers) voor stevige objecten
- Zuignap voor vlakke, lichte producten (dozen, zakjes)
- Magnetische grijper voor metalen onderdelen
- Schroefunit voor assemblage
- Las-/lijm-/spuittool voor procesbewerking
Als je een robotarm kiest, kies je dus eigenlijk een combinatie: arm + tool + sensoren + safety.
Belangrijke specificaties (waar je op let)
Payload (draagvermogen)
Hoe zwaar mag het object + end-effector zijn? Let op: tooling kan flink meetellen.
Reach (bereik)
Hoe ver kan de arm reiken? Belangrijk voor werkcelontwerp en productpositie.
Aantal assen (DoF)
Meer assen = meer flexibiliteit en “om obstakels heen” kunnen werken, maar ook complexer.
Herhaalnauwkeurigheid
Hoe consistent kan de arm dezelfde positie bereiken? Dit is vaak belangrijker dan “absolute nauwkeurigheid”.
Snelheid / cyclustijd
Voor high-volume productie is dit cruciaal. Voor flexibele taken soms minder belangrijk.
Integratie (vision, conveyors, IO)
Als producten variëren in positie, kan vision nodig zijn. Integratie bepaalt vaak het succes.
Meer achtergrond: Automatisering met robots.
Robotarm vs cobot-arm: wanneer welke?
Cobot-arm (collaborative)
- ontworpen voor samenwerking met mensen (afhankelijk van toepassing),
- vaak makkelijker te herprogrammeren,
- goed bij variatie en kleinere series. Lees: Cobot.
Industriële robotarm
- sneller en krachtiger,
- ideaal voor hoge volumes en dedicated cellen,
- vaak met afscherming en striktere safety-zones. Lees: Industriële robots.
Veiligheid bij robotarmen (belangrijk, ook bij cobots)
Robotarmen kunnen snel en krachtig bewegen. Veiligheid gaat daarom over:
- risicoanalyse (taak, tooling, snelheid),
- inrichting van zones en afscherming,
- noodstop en veilige stops,
- en duidelijke procedures voor testen en onderhoud. Lees: Robotveiligheid in de industrie.
Voor samenwerking en gedrag rondom mensen: Mens–robot interactie
Robotarm in de praktijk: een simpele “flow” van taak tot cel
Een succesvolle robotarm-toepassing bestaat meestal uit:
- taak kiezen (bijv. pick-and-place)
- arm + payload/reach bepalen
- end-effector kiezen
- safety ontwerp (zones, scanners, afscherming)
- integratie met proces (conveyor, PLC, quality checks)
- programmeren + testen + opschalen
Wil je beginnen met programmeren en begrijpen wat “robot programmeren” betekent? Lees Robot programmeren beginnen.
FAQ: Robotarm
Wat is een robotarm?
Een robot met meerdere gewrichten die objecten of tools nauwkeurig kan positioneren en bewegen.
Waarvoor wordt een robotarm het meest gebruikt?
Pick-and-place, assemblage, machinebelading, lassen, verpakken en palletiseren.
Is een cobot ook een robotarm?
Vaak wel: veel cobots zijn robotarmen met extra veiligheidsfuncties. Zie Cobot.
Wat is belangrijker: de arm of de gripper?
In veel toepassingen bepaalt de end-effector (tooling) of het proces werkt. De arm is “de drager”, de tool doet het echte werk.
Lees verder (logische vervolgstappen)
- Industriële robots: Industriële robots
- Cobots: Cobot
- Automatisering: Automatisering met robots
- Veiligheid: Robotveiligheid in de industrie
- Grote gids: Robots gids
